Startuj z nami | Dodaj do ulubionych
Pitek 22 Lutego 2019 Imieniny: Magorzaty, Marty, Nikifora     os�b on-line [5]


Te niewielkie kwiatki preferuj sabe gleby i kamienne podoe, dlatego zwane s skalnikami. Rosn niedaleko Chemca.
fot. M. Szafirski

infoEXPRESS









poznaj SUDETY

wstecz strona gwna
15 Marca 2004, 14:28 | poznaj SUDETY

Sto lat Kolejki Sowiogrskiej

To ju ponad 100 lat od czasw gdy oddawano do uytku odcinki niezwykej linii kolejowej czcej Dzieroniw, Pieszyce, Bielaw ze Srebrna Gr - dalej Woliborzem i cinawk po drugiej stronie Gr Sowich. Powstaa w latach 1899 - 1902 Kolejka Sowiogrska speniaa wane funkcje gospodarcze. Bya take swego rodzaju turystyczn atrakcj.
Jej wyjtkowo wzia si natomiast std, i na jednym z jej odcinkw zastosowano nietypowe w skali lska rozwizanie techniczne. Ale od pocztku.


Kolejka w trjmiecie
W Dzieroniowie dla potrzeb kolejki wybudowano osobny - tzw. May dworzec (Reichenbach - Kleinbahnhof) oraz niewielk parowozowni. Std tras wytyczono w kierunku poudniowo - zachodnim. W Pieszycach natomiast tory wiody wzdu wschodniego kraca osady. Na trzecim kilometrze istniaa stacja Pieszyce Dolne (Peterswaldau Nieder) po nastpnych dwch kolejna - Pieszyce rodkowe (Mittel Peterswaldau). Zbudowano j pomidzy drogami do Dzieroniowa i Bielawy. W 1929 roku na funkcjonujcej ju linii powsta dla potrzeb nowopowstaego stadionu sportowego i basenu kpielowego przystanek Pieszyce Stadion (Pererswaldau Stadion). Ostatniej za stacji w Pieszycach nadano nazw Ober Peretswaldau (Pieszyce Grne). Do dzi, co jest swego rodzaju ciekawostk, zachowaa si w pobliu dawnego budynku stacyjnego, ulica o nazwie Dworcowa Grna.

Tunel pod przecz
Miejsce to zwizane jest z jeszcze jedn ciekaw histori. To wanie std, wedug koncepcji z lat 1879 - 1885 oraz z 1891 roku, planowano wytyczy tras do Kamionek. Nastpnie projektowano wybudowa tunel pod Przecz Jurgowsk z wylotem w Jugowie. Wedug polskich opracowa mia on mie 1,2 (Scheer) lub nawet 6 kilometrw dugoci (!) (Jerczyski). Dalej linia ta miaa czy si tras kolejow Kodzko - Nowa Ruda - Wabrzych. Z projektu ostatecznie zrezygnowano.

Bielawa na linii
Pierwszej stacji w Bielawie nadano nazw Langenbielau Oberstadt (obecnie Bielawa Zachodnia). Tam nastpowao poczenie z poprowadzon w 1891 roku lini z Dzieroniowa. Stacj t postawiono na jedenastym kilometrze trasy z Dzieroniowa przez Pieszyce, a utworzona w ten sposb caa ptla czca "trjmiasto" liczya osiemnacie kilometrw. Dalej Kolejk Sowiogrsk poprowadzono ku grom. Po dwch kilometrach istnia przystanek o nazwie Kamieniczki (Steinhauser). Pitnasty kilometr - nastpna stacyjka o nazwie Nowa Bielawa (Neubielau)

Tunel nr 2
Bdc przy opisie tego fragmentu trasy warto wspomnie o kolejnych, znacznie wczeniejszych, planach przebijania si pod Grami Sowimi. Ot jeszcze w 1866 roku opracowano plan zakadajcy przekopanie si pod Przecz Woliborsk. Wlot do tunelu planowano zlokalizowa kilka kilometrw za stacj Nowa Bielwa. Uoone w nim tory miay w zaoeniach poczy Bielaw z Woliborzem oraz Nowa Rud. Niestety z koncepcji tej take zrezygnowano. Prawdopodobnymi przyczynami jej zaniechania byy ewentualne trudnoci techniczne i due koszty zwizane z przebijaniem si przez sowiogrskie gnejsy.

Ku Srebrnej Grze
Ze stacji Nowa Bielawa tory poprowadzono wzdu masywu grskiego. Linia przecinaa drog czc Bielaw z Jodownikiem i docieraa do Ostroszowic (Weigelsdorf). By to osiemnasty kilometr trasy (liczc od stacji pocztkowej w Dzieroniowie). Przed Srebrn Gr urzdzono jeszcze tylko dwa przystanki: Grodziszcze (Lampersdorf) i Jemna (Raschdorf). Natomiast na dwudziestym sidmym kilometrze zaoono ju stacj Srebrna Gra - Miasto (Silberberg Stadt). Urosa ona do rangi lokalnego wza, gdy w 1908 roku zbudowano nitk torw do Zbkowic.

Z zbat szyn
Za stacj Srebrna Gra Miasto tory sowiogrskiej kolejki skierowano ku grskim szczytom. Pocig po okoo kilometrze za stacj zaczyna wtacza si z prdkoci od 6 do 10 kilometrw na godzin, siedemdziesit pi metrw w gr na kady kilometr. Na tym odcinku zastosowano nietypowe
rozwizanie techniczne. Oprcz normalnych szyn wprowadzono tu dodatkow trzeci - zbat szyn (fragment na zdjciu). Dziki niej lokomotywa wyposaona w zbate koo, moga poda pod gr i zarazem bez komplikacji zjeda w d. Ponadto na wspomnianym odcinku wybudowano take (istniejce do dzi) dwa olbrzymie, okoo trzydziestometrowej wysokoci wiadukty nad lenymi dolinkami. Aby przebi si przez gry wykona musiano take liczne nasypy i gbokie wykopy. Ostatecznie tory osigay Przecz Srebrn. Tam, w najwyszym punkcie trasy - 586 m. n. p.m. znajdowa si przystanek - Srebrna Gra - Twierdza (Silberberg Festung). Urzdzono go w kilkunastometrowym wwozie, ponad ktrym "przerzucono" w 1903 stalowy wiadukt.

I z grki
Dalej tras wytyczono do Nowej Wsi (Neudorf). Tam te na stacji koczy si w "zbaty" fragment trasy. Trzydziesty szsty kilometr - to stacja w Woliborzu (Volpersdorf), gdzie zastosowano tak zwane rozwizanie wahadowe ze "lepym" dworcem. W dalsz drog podano ku cinawce (Mittelsteine). Po drodze pocig zatrzymywa si jeszcze tylko w Dzikowcu (Ebersdorf) i dwa razy w Supcu (Schlegel). W cinawce natomiast, podobnie jak w Dzieroniowie, wybudowano osobny dworzec, ktry koczy zarazem ostatni - czterdziesty sidmy kilometr linii kolejowej. cinawka bya ju duym piciokierunkowym wzem kolejowym, a mona byo std dojecha do Kodzka, Wabrzycha i Radkowa oraz czeskiego Broumova.

Stopniowe umieranie
Niestety fragmenty trasy kolejki sowiogrskiej unieruchomiono jeszcze przed II wojn wiatow. Na pocztku lat trzydziestych w wyniku oglnowiatowego kryzysu, zamknito odcinek pomidzy Srebrn Gr a Woliborzem, natomiast 21 maja 1977 roku o godzinie 18.26 na stacj dworca kolejowego w Dzieroniowie wjecha ostatni pocig osobowy ze srebrnej Gry przez Bielaw. Trzy lata wczeniej wstrzymano take ruch kolejowy przez Pieszyce. Lokalna kolej sowiogrska powoli umieraa. Dopenieniem tego procesu byo przeprowadzenie kilka lat temu rozbirki torw Nietknity zosta jeszcze tylko siedmiokilometrowy odcinek Dzieroniw - Bielawa. Podobnie jest z drugiej strony gr - gdzie istnieje dzi odcinek ze cinawki do Supca.

Wykorzystana literatura:
Hasse Erich - "Chronik der Stadt Reichenbach im Eulengebirge" w tum. H. Tatarczyka (Reichenbach 1929 r);
Jerczyski Micha - "Kolej Sowiogrka" ("wiat kolei" -stycze 2000 r.);
Kumor Leszek, Ubysz Andrzej "Kolej sowiogrka - cz pnocna" ("Na szlaku" - listopad 1996 r.);
Scheer Andrzej: "Zapomniane linie kolejowe w wojewdztwie wabrzyskim" (Rocznik widnicki -1984 r.).
W artykule wykorzystany zosta rwnie wywiad z dr Janem Ksikiem z Uniwersytetu Wrocawskiego przeprowadzony przez autora w padzierniku 1998 roku.
Zdjcia fragmentu szyny - ze zbiorw Marka Kusiaka i Tomasza Jasklskiego.

Tomasz nieek



Przeczytany [12301] Dodaj komentarz


KOMENTARZE:
7 Maja 2005, 17:08
Autor: A.M.
Szanowni Mionicy Kolei Sowiogrskiej. Apelujcie prosz do mieszkacw tych piknych okolic, aeby nadsyali egzemplarze starych widokwek i koniecznie publikujcie je na stronach internetowych. Jest stanowczo za mao materiau tej ciekawej tematyki! ycz sukcesow - AM.
Publikowane komentarze s prywatnymi opiniami uytkownikw portalu. Redakcja portalu Twoje Sudety nie ponosi odpowiedzialnoci za tre opinii.

Redakcja portalu zastrzega, e w komentarzach i opiniach nie mog znale si treci reklamujce przedsibiorcw, ich dziaalno lub oferowane przez nich towary i usugi; nie mog si te znale treci zabronione przez prawo, wulgarne, obraliwie, naruszajce zasady wspycia spoecznego, naruszajce prawa Redakcji lub innych osb - w przypadku pojawienia sie takich opinii bd one przeredagowane, ich tre skrcona lub usunita.




Nie Przegap!
OGOSZENIA


S O N D A
Czy Zoty Pocig zostanie odkopany/znaleziony w Wabrzychu?
TAK
NIE
NIE WIEM
gosw: [51] opinii: [0]

Wiadomoci // region

:: Guszycki Jarmark Boonarodzeniowy
witeczne stroiki, ozdoby i przysmaki czeka bd na odwiedzajcych Guszycki Jarmark Boonarodzeniowy, ktry zorganizowany zostanie w pitek 14 grudnia w godz. od 15:00 do 19:00 w Parku Jordanowskim w Guszycy. Nie zabraknie take wsplnie piewanych kold i wyjtkowo ciepej atmosfery zbliajcych si wit Boego Narodzenia.

:: Srebrny medal dla utalentowanych akrobatek
Trjka utalentowanych akrobatek Amelia Cielak, Karolina Kozie i Roksana Niedziakowska pod czujnym okiem swojej trener Anny Kozie, zdobya srebrny medal na Midzynarodowych Zawodach w Akrobatyce Sportowej Sachsenpokal 2018 w Riesa w Niemczech.

:: Projekt wiey widokowej nagrodzony!
14 wrzenia we Wrocawiu odbya si kolejna gala, na ktrej wrczano tytu Inyniera Roku. W tegorocznej edycji zgoszono kilkadziesit projektw. Ostatecznie wybrano trjk nominatw.

:: Tasza wymiana pieca dla kadego
W sierpniu w Boguszowie-Gorcach zakoczono pierwszy nabr wnioskw na dofinansowanie zwizane ze zmian systemu ogrzewania na przyjazn dla rodowiska instalacj opart na ekologicznych rdach ciepa. Chtnych do otrzymania dotacji byo wielu. Kolejny nabr ju ruszy!

:: PSP Nr 15 po raz kolejny wyrniona na czytelniczej mapie Polski
Tu przed rozpoczciem nowego roku szkolnego 2018/19 do uczniw i nauczycieli Publicznej Szkoy Podstawowej nr 15 dotara radosna wiadomo. Po raz kolejny zostali wyrnieni za najciekawszy sposb przeprowadzenia akcji czytelniczej w ramach „Jak nie czytam, jak czytam !”. Tegorocznym pomysem uczniw i nauczycieli wabrzyskiej szkoy byo haso „Lato z ksik” i czytanie w letnich, piknikowych i plaowych – na ile pozwalao boisko szkolne - warunkach. W nagrod szkolna biblioteka otrzyma od organizatora ksiki o wartoci 1000 z (tytuy wybrane przez laureata).


Archiwum

Szukaj w newsach:
Szukaj po czasie emisji:
Luty 2019
Po Wt Sr Cz Pi So Ni
12 3
45678910
11121314151617
18192021222324
25262728


Copyright Twoje Sudety © 2004 | Wszelkie prawa zastrzeone. Kopiowanie lub jakiekolwiek inne powielanie i wykorzystywanie wszelkich materiaw zamieszczonych w serwisie - bez zgody redakcji - wzbronione. Kontakt: redakcja@twoje-sudety.pl
Kontakt w sprawie reklam na serwisie

polityka oczami kobiet - doradca biznesowy play - wesela Wabrzych - zarzdca nieruchomoci warszawa - ruszt do grilla